Wielka siła prezentowana przez wiele technik karate, zarówno obronnych jak i służących atakowi nie jest czymś ezoterycznym i tajemniczym, w co wielu obserwatorów jest wstanie uwierzyć. Jest to jednak wynik efektywnego zastosowania oczywistych, dobrze znanych naukowych zasad w odniesieniu do ruchów ciała. Podobnie znajomość zasad psychologii, w połączeniu z ciągłym treningiem, dają możliwośc karatece znalezienie rozwiązań i wykonanie odpowiednich technik we właściwym czasie, bez względu na to jak specyficzny jest ruch przeciwnika. Na zaawansowanym poziomie mistrz karate może nawet przewidywać ruchy przeciwnika jeszcze zanim ten je wykona.
By rozpocząć naukę indywidualnych różnorodnych technik konieczne jest dokładne zrozumienie fizycznych, psychologicznych i połączonych fizyczno-psychologicznych zasad, które stanowią ich podstawę. Z powodu iż trudno jest wyjaśnić skomplikowane psychologiczne i fizyczne procesy poniżej podane są jedynie najważniejsze z tych zasad.
Wszystkie ruchy ciała zależą od rozprężania i napinania mięśni. Istnieje wiele czynników, które wpływają na posługiwanie się maksymalną siłą poprzez kontrolę tych rozkurczy i kurczy mięśni. Poniżej podane są tylko podstawowe zasady:
Do wykonania jakiejkolwiek ciężkiej pracy fizycznej konieczna jest koncentracja siły. Nawet przy użyciu ogromnej siły nie można wiele zdziałać kiedy jest rozproszona. To samo dowodzi iż mała siła odpowiednio skoncentrowana może mieć zaskakującą moc. Nie jest przesadą twierdzenie, że ćwiczenie większości technik karate polega na ćwiczeniu koncentracji siły w odpowiednim czasie i odpowiednim miejscu. Podstawą są następujące zasady:
Odnosi się to do dobrze znanej z fizyki zasady, że sile każdej akcji odpowiada siła przeciwna równa reakcji. Zasada ta jest szeroko stosowana w karate, np. przy uderzeniu jedną ręką, druga jednocześnie cofa się na biodra, oddając swoją siłę reakcji uderzającej dłoni. Bieganie czy skakanie jest możliwe dzięki naciskowi na dół drugiej stopy. Jest to istotna cecha karate, gdzie np. w trakcie zadawania ciosów pięścią, tylna noga mocno zapiera się o podłogę, a siła przeciwreakcji powoduje, iż przez ciało i ramię, dochodzi aż do uderzającej dłoni, dodając mocy uderzeniu. Przy bardziej złożonych wzorach, kiedy ręka rzeczywiście uderza w cel, siła uderzenia przemieszcza się przez ciało do nóg i podłogi, a potem jest oddawana z powrotem do ręki wykonującej cios dodając mocy jej uderzeniu.
Ogólnie wiadomo, że wydech pomaga przy kurczeniu mięśni, podczas gdy wdech powoduje odpoczynek mięśni. Te reguły znajdują bezpośrednie zastosowanie w karate, gdzie powietrze jest gwałtownie wydychane podczas wykonywania technik, a wdychane po ich zakończeniu.
Ponieważ karate wymaga bezpośredniego kontaktu pomiędzy dwoma lub więcej osobami, czynnik psychologiczny gra istotną rolę. W wielu przypadkach silniejsza psychicznie strona wygrywa walkę nawet jeśli nie dorównuje fizycznie przeciwnikowi. Chociaż taki psychiczny stan przychodzi prawie naturalnie - gdyż jest właściwie drugą naturą - w czasie treningu karate, przykłady podane poniżej, uosabiają starodawne koncepcje przekazywane z przeszłości, a oferujące sposoby warte zastosowania.
Na ten oraz na następny z tej sekcji warunek kładziony był szczególny nacisk podczas nauczania karate przez dawnych mistrzów. Oba odnoszą się do psychicznego stosunku wymaganego podczas stania twarzą w twarz z rzeczywistym przeciwnikiem. Mizu no kokoro odnosi się do potrzeby uspokojenia umysłu, jak powierzchni niezmąconej wody. Rozwijając to symboliczne znaczenie gładka powierzchnia wody odzwierciedla obraz wszystkich obiektów w swoim zasięgu i jeśli umysł jest w tym stanie, zrozumienie ruchów przeciwnika, zarówno psychicznych jak i fizycznych będzie natychmiastowe i dokładne, a odpowiedź, zarówno jeśli chodzi o obrone jak i atak, będzie stosowna i odpowiednia. Inaczej mówiąc, jeśli powierzchnia wody jest zmącona, obrazy, które odbija będą spaczone lub przez analogię, jeśli umysł jest wcześniej zajęty myślami o ataku czy obronie, to nie zrozumie zamiarów przeciwnika, stwarzając okazję na jego atak.
Ta koncepcja odnosi się do potrzeby stałej świadomości całego przeciwnika i jego ruchów, dokładnie tak jak światło księżyca oświetla wszystko w swoim zasięgu. Przy odpowiednim rozwoju swojego podejścia, świadomość będzie nas natychmiast informować o jakiejkolwiek luce w obronie przeciwnika. Chmury zatrzymujące światło księżyca są porównywalne z nerwowością lub roztargnieniem, które zakłócają prawidłowe rozumienie ruchów przeciwnika i nie pozwalają na dostrzeżenie jego odsłonięć ani na zastosowanie odpowiednich technik.
Wykorzystując nowoczesną analogię, jeśli umysł porównamy do głośnika telefonu to wola będzie prądem elektrycznym. Nie ma znaczenia jak czuły będzie głośnik, gdyż jeśli nie będzie prądu nie będzie żadnej komunikacji. Podobnie w czasie walki, nawet jeśli odpowiednio zrozumie się ruchy przeciwnika i będzie się świadomym jego odsłonięć, to przy braku woli działania, żadna efektywna technika nie będzie wykonana. Umysł może znaleźć odsłonięcie, ale aby wykonać technikę, której ta wiedza wymaga musi być też wola.
Krótko mówiąc "skupienie" w karate odnosi się do koncentracji w jednej chwili całej energii ciała na konkretnym celu. Wymaga to nie tylko koncentracji fizycznej siły, ale także opisanego powyżej typu koncentracji psychicznej. Nie istnieje nic takiego jak skupienie trwające jakąkolwiek wymierzalną długość czasu. Ze względu na to, iż sukces karate zależy całkowicie od efektywnej koncentracji siły ciała, skupienie jest wyjątkowo waże, gdyż bez niego karate nie byłoby niczym więcej jak rodzajem tańca. Analizując dalej termin skupienia weźmy jako przykład technikę zadawania ciosów. W ruchu przeciwnym do kierunku ciosu pięść jest wyrzucana prosto od ciała przy jednoczesnym obrocie bioder w kierunku uderzenia tak, aby przenieść siłę bioder i tułowia do przodu pięści i zwiększyć jej prędkość oraz siłę. Oczywiście prędkość i siła muszą być dokładnie wyważone, np. należy unikać utraty prędkości przez włożenie zbyt dużej siły w ruch ręki lub ciała. Także uprzednio wyjaśnione zasady kontroli oddechu grają istotną rolę przy skupieniu, tzn. chodzi o gwałtowny wydech w momencie uderzenia. Oczywiście powinno temu towarzyszyć także odpowiednie nastawienie psychiczne odzwierciedlające tę całkowitą koncentrację siły ciała. Pięść najbliżej celu powinna mieć największą prędkość, a mięśnie całego ciała w momencie uderzenia powinny być napięte. Efektem takiego działania jest przekształcenie prędkości w siłę oraz skoncentrowania siły całego ciała przez moment w pięści. W skrócie jest to właśnie to, co oznacza "skupienie" w karate. Nie należy zapominać, że maksymalne wykorzystanie energii trwa jedynie przez chwilę, a już następna chwila służy do przygotowania kolejnego ruchu, np. mięśnie rozprężone, wykonany wdech, a pozycja odpowiednia do wykonania następnej techniki. Technika karate wykonana bez skupienia jest nieefektywna i skutkuje jedynie zmarnowaniem wysiłku.
Ta zasada karate odnosi się do rozumienia ruchów przeciwnika i świadomego wykonywania odpowiednich technik związanych z nimi. Obie części tego procesu są wykonywane jako pojedyncze krótkotrwałe działania, które dla obserwatora wydają się być odruchowym działaniem. Cechą karate jest tworzenie pewności siebie przez jego trening, np. osoba ćwicząca wie, że jej odruchy płyną bezpośrednio z umysłu i nie trzeba zastanawiać się jaki ruch wykonać.
